آیا دلار آمریکا در حال از دست دادن قدرت جهانی خود است؟

کاهش سهم دلار از ذخایر ارزی، افزایش خرید طلا و گسترش مبادلات غیردلاری نشان می‌دهد نظام پولی جهان به‌تدریج متنوع‌تر شده است؛ اما این روند هنوز به معنای پایان سلطه دلار نیست. دلار بخشی از انحصار خود را از دست داده، ولی در معاملات ارزی، تأمین مالی، بدهی بین‌المللی و نقدشوندگی جهانی همچنان برتری ساختاری دارد.

مقدمه؛ پارادوکس دلار ضعیف و نظام دلاری قدرتمند

بحث درباره افول دلار معمولاً با یک خطای تحلیلی آغاز می‌شود: کاهش ارزش دلار در بازار ارز با کاهش قدرت جهانی آن یکسان فرض می‌شود. ممکن است شاخص دلار در یک چرخه اقتصادی نزولی باشد، طلا رشد کند یا چند کشور تجارت دوجانبه خود را با ارزهای محلی انجام دهند؛ اما هیچ‌کدام به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که دلار جایگاه خود را به‌عنوان ارز مرکزی نظام مالی جهان از دست داده است.

پارادوکس اصلی اینجاست که سهم دلار از ذخایر رسمی بانک‌های مرکزی نسبت به اوج ابتدای قرن کاهش یافته، در حالی که نقش آن در معاملات ارزی، وام‌های برون‌مرزی، انتشار بدهی و تأمین نقدینگی جهانی همچنان بسیار بزرگ است. به بیان دیگر، دلار در یک حوزه با فرسایش تدریجی سهم روبه‌رو شده، اما در حوزه‌های دیگر حتی توانسته موقعیت خود را حفظ کند.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد. «قدرت جهانی یک ارز» فقط با قیمت آن در برابر یورو، ین یا طلا سنجیده نمی‌شود. برای ارزیابی جایگاه دلار باید دست‌کم پنج معیار را هم‌زمان بررسی کرد:

• سهم از ذخایر رسمی بانک‌های مرکزی؛
• نقش در معاملات روزانه بازار ارز؛
• میزان استفاده در قیمت‌گذاری و تسویه تجارت جهانی؛
• سهم از وام‌ها، سپرده‌ها و اوراق بدهی بین‌المللی؛
• عمق، نقدشوندگی و امنیت بازار دارایی‌های آن ارز.

بررسی این معیارها تصویری پیچیده‌تر از روایت ساده «مرگ دلار» ارائه می‌دهد. نتیجه اولیه این است که جهان در مسیر فاصله گرفتن از انحصار مطلق دلار حرکت می‌کند، اما هنوز وارد یک نظام پسادلاری نشده است.

قدرت جهانی دلار دقیقاً به چه معناست؟

قدرت دلار را می‌توان در سه سطح جداگانه بررسی کرد.

سطح نخست، قدرت قیمتی است؛ یعنی دلار در برابر ارزهای دیگر چه میزان افزایش یا کاهش ارزش دارد. این سطح بیشتر به نرخ بهره فدرال رزرو، تورم آمریکا، رشد اقتصادی، جریان سرمایه و ریسک‌پذیری بازار وابسته است.

سطح دوم، قدرت معاملاتی است. در این سطح بررسی می‌شود که چه سهمی از تجارت، پرداخت‌ها، وام‌ها، سپرده‌ها و معاملات ارزی جهان با دلار انجام می‌شود.

سطح سوم، قدرت نهادی است. این بخش به اعتماد سرمایه‌گذاران به بازارهای مالی آمریکا، حاکمیت قانون، قابلیت تبدیل آزاد ارز، امکان انتقال سرمایه و حجم دارایی‌های امن دلاری مربوط می‌شود.

ممکن است دلار در سطح نخست ضعیف شود، اما قدرت آن در دو سطح دیگر کاهش محسوسی پیدا نکند. برای مثال، افت شاخص دلار می‌تواند حاصل کاهش نرخ بهره یا تغییر چرخه رشد اقتصادی باشد؛ در حالی که شرکت‌ها همچنان بدهی دلاری منتشر کنند، بانک‌ها وام‌های دلاری بدهند و بانک‌های مرکزی بخش بزرگی از ذخایر خود را در اوراق خزانه‌داری آمریکا نگه دارند.

بنابراین، پاسخ به پرسش «آیا دلار در حال از دست دادن قدرت جهانی خود است؟» بدون تفکیک این سه سطح، ناقص خواهد بود.

تحلیل فنی جایگاه دلار در اقتصاد جهانی

بر پایه داده‌های ساختاری صندوق بین‌المللی پول، بانک تسویه‌های بین‌المللی و فدرال رزرو، دلار در برخی شاخص‌ها عقب‌نشینی کرده، اما در بخش‌های اصلی نظام مالی همچنان فاصله زیادی با رقبای خود دارد.

منابع داده‌های جدول: COFER صندوق بین‌المللی پول، بررسی بازار ارز بانک تسویه‌های بین‌المللی و گزارش نقش بین‌المللی دلار از فدرال رزرو.

سهم دلار از ذخایر ارزی؛ فرسایش واقعی اما کنترل‌شده

در ابتدای قرن، سهم دلار از ذخایر ارزی افشاشده بانک‌های مرکزی به محدوده ۷۲ درصد رسیده بود. این سهم در داده‌های میانه دهه ۲۰۲۰ به محدوده ۵۷ تا ۵۸ درصد کاهش یافت. بنابراین، نمی‌توان انکار کرد که بانک‌های مرکزی سبد ذخایر خود را متنوع‌تر کرده‌اند.

با این حال، دو نکته مانع از تفسیر شتاب‌زده این کاهش می‌شود.

نخست آنکه بخش بزرگی از سهم ازدست‌رفته دلار مستقیماً به یورو یا یوآن منتقل نشده است. بانک‌های مرکزی بخشی از ذخایر خود را میان دلار کانادا، دلار استرالیا، فرانک سوئیس و ارزهای کوچک‌تر توزیع کرده‌اند. در نتیجه، این تحول بیشتر نشانه «تنوع‌بخشی» است تا انتقال یکپارچه قدرت به یک رقیب مشخص.

دوم آنکه تغییر ارزش ارزها می‌تواند سهم اعلام‌شده ذخایر را جابه‌جا کند، حتی اگر بانک مرکزی هیچ دارایی را خریدوفروش نکرده باشد. صندوق بین‌المللی پول نشان داده است که در برخی دوره‌ها بخش عمده کاهش ظاهری سهم دلار از تغییر نرخ برابری ارزها ناشی شده، نه از فروش گسترده دارایی‌های دلاری.

به همین دلیل، افت سهم دلار در ذخایر رسمی یک روند مهم است، اما سرعت واقعی دلارزدایی کمتر از چیزی است که با مشاهده خام درصدها به نظر می‌رسد.

بازار ارز؛ جایی که سلطه دلار تقریباً دست‌نخورده باقی مانده است

بازار ارز جهانی یکی از قوی‌ترین استدلال‌ها علیه فرضیه فروپاشی سریع دلار است. طبق بررسی سه‌سالانه بانک تسویه‌های بین‌المللی، دلار در داده‌های میانه دهه ۲۰۲۰ در یک سمت حدود ۸۹ درصد معاملات ارزی جهان قرار داشت.

این عدد به آن معنا نیست که دلار ۸۹ درصد ارزش تمام ارزهای جهان را تشکیل می‌دهد. هر معامله ارزی دو طرف دارد؛ برای مثال، در معامله EUR/USD هم یورو و هم دلار محاسبه می‌شوند. بنابراین، مجموع سهم تمام ارزها به ۲۰۰ درصد می‌رسد.

اهمیت عدد ۸۹ درصد در نقش دلار به‌عنوان «ارز واسطه» است. تبدیل مستقیم دو ارز با نقدشوندگی پایین همیشه اقتصادی نیست. بانک‌ها و معامله‌گران ابتدا ارز اول را به دلار و سپس دلار را به ارز دوم تبدیل می‌کنند. این سازوکار هزینه معامله را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود دلار حتی در مبادلاتی که آمریکا طرف مستقیم آن نیست، حضور داشته باشد.

جالب‌تر آنکه افزایش معاملات یوآن الزاماً به کاهش استفاده از دلار منجر نشده است. بخش مهمی از معاملات بین‌المللی یوآن از مسیر جفت‌ارز USD/CNY انجام می‌شود. بنابراین، رشد یک ارز رقیب می‌تواند در مرحله نخست، تقاضا برای استفاده از دلار به‌عنوان ارز واسطه را نیز افزایش دهد.

تجارت جهانی؛ ارز فاکتور از مسیر تجاری مهم‌تر است

سهم آمریکا از تجارت و تولید جهانی نسبت به دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم کاهش یافته، اما سهم دلار در صدور فاکتورهای تجاری بسیار بیشتر از وزن اقتصادی آمریکا باقی مانده است.

داده‌های بلندمدت نشان می‌دهند دلار در بخش بزرگی از تجارت قاره آمریکا، منطقه آسیا–اقیانوسیه و اقتصادهای خارج از اروپا نقش اصلی در قیمت‌گذاری صادرات دارد. حتی بسیاری از کالاهایی که نه فروشنده و نه خریدار آنها آمریکایی است، با دلار قیمت‌گذاری می‌شوند.

این وضعیت در بازارهای نفت، گاز، فلزات، محصولات کشاورزی، حمل‌ونقل و بیمه اهمیت بیشتری دارد. هنگامی که قیمت مرجع یک کالا دلاری است، شرکت‌ها برای مدیریت ریسک خود به قراردادهای مشتقه دلاری، حساب‌های بانکی دلاری و خطوط اعتباری دلاری نیاز پیدا می‌کنند.

در نتیجه، کنار گذاشتن دلار از تسویه نهایی یک معامله لزوماً به معنای خروج کامل دلار از زنجیره اقتصادی نیست. ممکن است دو کشور پرداخت را با ارزهای محلی انجام دهند، اما قیمت پایه، بیمه، پوشش ریسک یا تأمین مالی آن معامله همچنان به دلار وابسته باشد.

بدهی دلاری؛ حلقه‌ای که به‌سادگی شکسته نمی‌شود

قدرت واقعی دلار فقط از تصمیم بانک‌های مرکزی ناشی نمی‌شود. شرکت‌ها، بانک‌ها و دولت‌های خارج از آمریکا نیز حجم بزرگی از بدهی‌های خود را به دلار منتشر کرده‌اند.

اگر یک شرکت درآمدی به ارز محلی داشته باشد، اما بدهی آن دلاری باشد، برای پرداخت بهره و اصل بدهی باید دلار تهیه کند. در دوره‌های آرام، این نیاز چندان آشکار نیست؛ اما در زمان بحران، تقاضای ناگهانی برای دلار افزایش می‌یابد. به همین دلیل، دلار در بسیاری از شوک‌های جهانی تقویت می‌شود، حتی اگر منشأ بحران داخل اقتصاد آمریکا باشد.

این سازوکار یک حلقه بازخورد ایجاد می‌کند:

1. بدهی دلاری، تقاضای ساختاری برای دلار به وجود می‌آورد.
2. تقاضای ساختاری، نقدشوندگی بازار دلار را افزایش می‌دهد.
3. نقدشوندگی بالا، انتشار بدهی جدید به دلار را ارزان‌تر می‌کند.
4. بدهی جدید، وابستگی آینده به دلار را بیشتر می‌کند.

شکستن چنین شبکه‌ای فقط با امضای چند توافق تجاری دوجانبه ممکن نیست. برای جایگزینی دلار باید بازار بدهی عمیق، آزاد، قابل اعتماد و برخوردار از ابزارهای پوشش ریسک ایجاد شود.

چرا کشورها به دنبال دلارزدایی هستند؟

دلارزدایی یک تصور رسانه‌ای بدون پشتوانه نیست. این روند دلایل اقتصادی و ژئوپلیتیکی مشخصی دارد.

استفاده از نظام مالی به‌عنوان ابزار سیاسی

دسترسی به شبکه بانکی دلاری به دولت آمریکا قدرت اعمال تحریم می‌دهد. مسدود شدن ذخایر یا محدودیت دسترسی به پرداخت‌های بین‌المللی به کشورهای دیگر نشان داده است که نگهداری دارایی دلاری فقط یک تصمیم مالی نیست؛ بلکه ریسک ژئوپلیتیکی نیز دارد.

کشورهایی که احتمال درگیری سیاسی یا تحریم را بالا ارزیابی می‌کنند، انگیزه بیشتری برای خرید طلا، ایجاد شبکه‌های پرداخت جایگزین و استفاده از ارزهای محلی دارند.

نگرانی درباره بدهی عمومی آمریکا

بازار اوراق خزانه‌داری آمریکا بزرگ‌ترین منبع دارایی امن و نقدشونده جهان است، اما رشد بدهی عمومی می‌تواند در افق بلندمدت پرسش‌هایی درباره پایداری مالی، هزینه بهره و احتمال استفاده از تورم برای کاهش ارزش واقعی بدهی ایجاد کند.

تناقض مهم اینجاست که جهان برای ذخایر خود به اوراق خزانه‌داری نیاز دارد، اما عرضه گسترده همین اوراق می‌تواند نگرانی درباره کیفیت بلندمدت آنها را افزایش دهد. این وضعیت نمونه‌ای از «معمای تریفین» است: صادرکننده ارز ذخیره باید دارایی کافی در اختیار جهان قرار دهد، ولی تأمین دائمی این دارایی ممکن است بدهی و کسری خود آن کشور را افزایش دهد.

افزایش تجارت میان اقتصادهای غیرغربی

رشد تجارت میان اقتصادهای آسیایی، خاورمیانه، آمریکای لاتین و آفریقا انگیزه استفاده از ارزهای محلی را بالا برده است. اگر دو کشور روابط تجاری پایدار و متوازن داشته باشند، می‌توانند بخشی از مبادلات را بدون تبدیل کامل به دلار انجام دهند.

با این حال، اگر تجارت آنها نامتوازن باشد، کشوری که ارز طرف مقابل را دریافت می‌کند باید بتواند آن ارز را سرمایه‌گذاری، تبدیل یا برای خریدهای دیگر استفاده کند. نبود بازار مالی عمیق، ظرفیت دلارزدایی را محدود می‌کند.

خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی

طلا ریسک اعتباری و ریسک تحریم مستقیم صادرکننده را ندارد. به همین دلیل، برای بانک‌های مرکزی نگران از ریسک‌های ژئوپلیتیکی جذاب است.

اما افزایش ارزش سهم طلا در ذخایر فقط از خرید فیزیکی ناشی نمی‌شود. رشد قیمت طلا می‌تواند ارزش دلاری ذخایر موجود را افزایش دهد و سهم آن را در سبد بزرگ‌تر نشان دهد. گزارش فدرال رزرو نشان می‌دهد طی یک بازه تقریباً ده‌ساله، افزایش سهم ارزشی طلا بسیار بیشتر از افزایش مقدار فیزیکی ذخایر آن بوده است.

طلا می‌تواند بخشی از نقش ذخیره ارزش دلار را تصاحب کند، اما برای اعتباردهی تجاری، پرداخت روزمره، تسویه سریع و انتشار گسترده بدهی جایگزین کاملی نیست.

آیا یوآن می‌تواند جانشین دلار شود؟

چین از نظر تولید، تجارت کالا و حجم اقتصاد، نزدیک‌ترین رقیب ساختاری آمریکا محسوب می‌شود. سهم یوآن در معاملات ارزی نیز طی دهه گذشته افزایش یافته است. با این حال، فاصله آن با دلار همچنان بسیار زیاد است.

مهم‌ترین محدودیت یوآن، اندازه اقتصاد چین نیست؛ بلکه ساختار مالی آن است. یک ارز ذخیره جهانی باید آزادانه قابل تبدیل باشد، سرمایه‌گذاران بتوانند بدون محدودیت جدی وارد و خارج شوند و بازار اوراق آن از شفافیت، نقدشوندگی و قابلیت پیش‌بینی حقوقی برخوردار باشد.

کنترل حساب سرمایه به دولت چین امکان مدیریت ثبات مالی می‌دهد، اما جذابیت یوآن را به‌عنوان ذخیره جهانی محدود می‌کند. بانک مرکزی‌ای که ذخایر خود را به یوآن تبدیل می‌کند، باید مطمئن باشد در زمان بحران می‌تواند حجم بزرگی از دارایی را بدون محدودیت سیاسی یا اختلال بازار نقد کند.

بنابراین، یوآن ظرفیت رشد منطقه‌ای و تجاری دارد، ولی تبدیل شدن آن به جایگزین کامل دلار مستلزم تغییراتی است که بخشی از کنترل دولت چین بر نظام مالی را کاهش می‌دهد. این یک تصمیم صرفاً اقتصادی نیست؛ بلکه انتخابی سیاسی و نهادی است.

مقایسه دلار با مهم‌ترین گزینه‌های جایگزین

این مقایسه نشان می‌دهد مشکل اصلی گزینه‌های جایگزین، ضعف مطلق آنها نیست؛ بلکه ناتوانی هرکدام در انجام هم‌زمان تمام وظایف دلار است. یورو بازار مالی آزاد دارد، اما بازار بدهی آن کاملاً یکپارچه نیست. یوآن اقتصاد بزرگی پشت خود دارد، اما آزادی سرمایه محدود است. طلا ذخیره ارزش قدرتمندی است، ولی نظام اعتباری ایجاد نمی‌کند. ارزهای دیجیتال انتقال فرامرزی را آسان می‌کنند، اما ثبات لازم برای واحد حساب جهانی را ندارند.

استیبل‌کوین‌ها؛ تهدید دلار یا نسخه دیجیتال آن؟

در نگاه نخست، رشد دارایی‌های دیجیتال می‌تواند تهدیدی برای ارزهای سنتی باشد. با این حال، بخش بزرگی از استیبل‌کوین‌های جهانی به دلار متصل‌اند و ذخایر خود را در سپرده‌های دلاری یا اوراق کوتاه‌مدت خزانه‌داری نگهداری می‌کنند.

در چنین شرایطی، گسترش پرداخت دیجیتال لزوماً به دلارزدایی منجر نمی‌شود. ممکن است فناوری بانکی سنتی تضعیف شود، اما واحد محاسبه همچنان دلار باقی بماند. فردی که در یک اقتصاد تورمی از استیبل‌کوین دلاری استفاده می‌کند، از شبکه بانکی آمریکا فاصله گرفته، ولی از استاندارد پولی دلار خارج نشده است.

به همین دلیل، باید میان «کاهش استفاده از بانک‌های آمریکایی» و «کاهش استفاده از واحد پول دلار» تفاوت گذاشت. رشد استیبل‌کوین‌های دلاری حتی می‌تواند دسترسی خانوارها و شرکت‌های اقتصادهای نوظهور به دلار را بیشتر کند و شکل تازه‌ای از دلاری‌شدن ایجاد کند.

چرا سقوط سریع دلار سناریوی ساده‌ای نیست؟

ارزهای ذخیره از طریق اثر شبکه‌ای قدرت می‌گیرند. هرچه تعداد بیشتری از دولت‌ها، بانک‌ها و شرکت‌ها از یک ارز استفاده کنند، هزینه استفاده از آن کمتر و هزینه خروج از آن بیشتر می‌شود.

شرکت‌ها دلار را انتخاب می‌کنند چون بازار پوشش ریسک دلاری عمیق است. بانک‌ها نقدینگی دلاری نگه می‌دارند چون مشتریان بدهی دلاری دارند. بانک‌های مرکزی اوراق خزانه‌داری می‌خرند چون بازار آن ظرفیت جذب معاملات بسیار بزرگ را دارد. سرمایه‌گذاران نیز این اوراق را نگه می‌دارند چون می‌دانند فروش آنها در اغلب شرایط امکان‌پذیر است.

این شبکه را می‌توان با فناوری یا دستور سیاسی در مدت کوتاه جایگزین کرد، اما هزینه انتقال بسیار بالا خواهد بود. افزون بر این، هیچ رقیب واحدی تمام ویژگی‌های لازم را در کنار یکدیگر ارائه نمی‌دهد.

تجربه تاریخی انتقال قدرت از پوند بریتانیا به دلار نیز نشان می‌دهد تغییر ارز مسلط معمولاً حاصل ترکیبی از جنگ، تغییر قدرت صنعتی، بدهی، توسعه بازار مالی و چند دهه تحول نهادی است. حتی پس از تضعیف اقتصادی بریتانیا، نقش پوند بلافاصله از بین نرفت.

چه عواملی واقعاً می‌توانند سلطه دلار را تضعیف کنند؟

برای پایان برتری دلار، چند تغییر باید به‌صورت هم‌زمان رخ دهد:

• اعتماد به سیاست‌گذاری و نهادهای آمریکا به شکل پایدار کاهش یابد؛
• تورم مزمن، ارزش واقعی دارایی‌های دلاری را فرسوده کند؛
• بازار اوراق خزانه‌داری با اختلال نقدشوندگی ساختاری روبه‌رو شود؛
• محدودیت‌های سیاسی بر جریان سرمایه یا مالکیت خارجی افزایش یابد؛
• یک رقیب، بازار بدهی آزاد و عمیقی در مقیاس چندین تریلیون دلار ایجاد کند؛
• تجارت و اعتبار جهانی به‌طور گسترده با ارز جایگزین قیمت‌گذاری شود؛
• شبکه‌های پرداخت و قراردادهای مشتقه غیردلاری نقدشوندگی کافی پیدا کنند.

وقوع یکی از این عوامل می‌تواند سهم دلار را کاهش دهد، اما جایگزینی کامل آن نیازمند هم‌زمانی چند عامل است. به همین دلیل، سناریوی محتمل‌تر نه سقوط ناگهانی، بلکه حرکت تدریجی به سمت یک نظام چندارزی است.

سه سناریو برای آینده نظام پولی جهانی

از میان این سه مسیر، نظام چندارزی با شواهد ساختاری سازگاری بیشتری دارد. در این سناریو، دلار جایگاه انحصاری خود را به‌تدریج از دست می‌دهد، ولی همچنان بزرگ‌ترین ارز ذخیره، تأمین مالی و معامله باقی می‌ماند.

دیدگاه مخالف؛ چرا ممکن است سرعت افول دلار دست‌کم گرفته شود؟

دیدگاه مخالف استدلال می‌کند که شاخص‌های سنتی، تغییرات ژئوپلیتیکی را با تأخیر ثبت می‌کنند. قراردادهای بدهی، ذخایر ارزی و زیرساخت‌های پرداخت به‌سرعت قابل تغییر نیستند؛ بنابراین، ثبات آماری دلار ممکن است بیشتر بازتاب میراث گذشته باشد تا تضمین آینده. از این زاویه، استفاده گسترده از تحریم‌های مالی، رشد بدهی آمریکا، خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی و توسعه تسویه با ارزهای محلی می‌تواند از یک نقطه مشخص اثر شبکه‌ای دلار را معکوس کند. اگر نگهداری دلار از نظر سیاسی پرریسک تلقی شود و بازارهای جایگزین نیز عمق کافی پیدا کنند، روندی که در ابتدا آهسته به نظر می‌رسد ممکن است شتاب بگیرد. ضعف این دیدگاه آن است که زمان و سازوکار شکل‌گیری جایگزین را به‌روشنی توضیح نمی‌دهد؛ اما نادیده گرفتن آن نیز می‌تواند باعث دست‌کم گرفتن ریسک‌های بلندمدت شود.

تفاوت کاهش شاخص دلار با پایان سلطه دلار

برای معامله‌گران، یکی از مهم‌ترین نکات این است که روند نزولی شاخص دلار با دلارزدایی جهانی یکی نیست.

شاخص دلار بیشتر وزن خود را از یورو و ارزهای چند اقتصاد توسعه‌یافته می‌گیرد. در نتیجه، رشد یورو یا ین می‌تواند شاخص را پایین بیاورد، حتی اگر استفاده از دلار در بدهی، تجارت و ذخایر جهانی تغییر محسوسی نکرده باشد.

از طرف دیگر، ممکن است سهم دلار از ذخایر جهانی کاهش یابد، ولی شاخص دلار به دلیل نرخ بهره بالا، رشد بهتر اقتصاد آمریکا یا تقاضای پناهگاه امن افزایش پیدا کند.

بنابراین، معامله‌گر نباید از مشاهده یک شاخص، نتیجه‌ای درباره کل نظام پولی بگیرد. قدرت چرخه‌ای دلار و قدرت ساختاری دلار دو متغیر مرتبط اما متفاوت هستند.

جمع‌بندی استراتژیک؛ تریدر چه درسی باید بگیرد؟

پاسخ دقیق این است: دلار بخشی از قدرت انحصاری خود را از دست داده، اما شواهد از پایان سلطه جهانی آن حمایت نمی‌کند. سهم دلار از ذخایر رسمی نسبت به اوج ابتدای قرن کاهش یافته و کشورها به سمت طلا، ارزهای کوچک‌تر و تسویه‌های منطقه‌ای حرکت کرده‌اند. با این حال، دلار در بازار ارز، بدهی بین‌المللی، وام‌های برون‌مرزی، پرداخت‌ها و دارایی‌های امن همچنان فاصله بزرگی با رقبا دارد.

برای معامله‌گر، این نتیجه چند پیام عملی دارد:

نخست، نباید بر اساس تیترهای «مرگ دلار» موقعیت معاملاتی بلندمدت ایجاد کرد. تغییر ارز مسلط جهانی یک فرایند چنددهه‌ای و نهادی است، نه یک رویداد کوتاه‌مدت.

دوم، کاهش سهم ذخیره‌ای دلار می‌تواند از طلا و برخی ارزهای ذخیره‌ای کوچک‌تر حمایت کند، اما این رابطه خطی نیست. بانک‌های مرکزی ممکن است بدون فروش گسترده دلار، خرید طلا یا سایر ارزها را افزایش دهند.

سوم، در دوره‌های بحران نقدینگی، بدهی‌های دلاری می‌توانند تقاضا برای دلار را افزایش دهند. بنابراین، حتی نگرانی درباره اقتصاد آمریکا ممکن است در مرحله نخست به تقویت دلار منجر شود؛ زیرا سرمایه‌گذاران برای بازپرداخت بدهی و تأمین وثیقه به نقدینگی دلاری نیاز دارند.

چهارم، رشد استیبل‌کوین‌ها را نباید به‌طور خودکار نشانه دلارزدایی دانست. اگر این دارایی‌ها بر پایه دلار و اوراق خزانه‌داری فعالیت کنند، دیجیتالی‌شدن پرداخت‌ها می‌تواند نفوذ واحد پول دلار را گسترش دهد.

پنجم، معامله‌گر برای سنجش واقعی کاهش قدرت دلار باید مجموعه‌ای از شاخص‌ها را دنبال کند: سهم دلار از ذخایر با تعدیل اثر نرخ ارز، سهم آن در معاملات جهانی، تقاضای خارجی برای اوراق خزانه‌داری، هزینه پوشش ریسک دلار، سهم ارزها در بدهی بین‌المللی، خرید فیزیکی طلا و میزان قیمت‌گذاری تجارت با ارزهای جایگزین.

نتیجه استراتژیک این نیست که دلار برای همیشه شکست‌ناپذیر خواهد بود. نتیجه این است که افول آن، در صورت وقوع، احتمالاً به شکل فرسایش تدریجی و حرکت به سوی یک نظام چندارزی ظاهر می‌شود. در چنین محیطی، طلا، یورو، یوآن و ارزهای منطقه‌ای می‌توانند سهم بیشتری به دست آورند، بدون آنکه دلار به‌طور کامل از مرکز نظام مالی کنار برود.

برای تریدر حرفه‌ای، بهترین رویکرد نه شرط‌بندی مطلق روی «سلطه همیشگی دلار» است و نه پذیرش روایت «فروپاشی قریب‌الوقوع». راهبرد منطقی، تشخیص تفاوت میان نوسان کوتاه‌مدت دلار، کاهش تدریجی سهم آن و تغییر واقعی معماری پولی جهان است. این سه پدیده می‌توانند در جهت‌های متفاوت حرکت کنند و دقیقاً همین تفاوت، منبع اصلی فرصت و ریسک در معاملات ارز، طلا، اوراق و دارایی‌های دیجیتال خواهد بود.